Werken met een modelovereenkomst.
Hoe werkt een modelovereenkomst met de Wet DBA.
Een modelovereenkomst kan je zien als een standaardcontract wat je vooraf van het aangaan van de opdracht afsluit. De overeenkomst is bedoeld om duidelijkheid geven over alle afspraken die gemaakt zijn over de samenwerking tussen een opdrachtgever en een zzp’er (zelfstandige zonder personeel). Een overeengekomen modelovereenkomst helpt om aan te tonen dat er géén sprake is van een dienstverband tussen opdrachtgever en -nemer. De afspraken die de opdrachtgever en zzp’er maken over de manier waarop het werk door de zzp’er wordt uitgevoerd, met nadruk op zelfstandigheid en het ontbreken van gezag, worden benadrukt binnen een modelovereenkomst.
Vanaf het jaar 2025 is de handhaving van de wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) ingevoerd om schijnzelfstandigheid te voorkomen. Hiermee worden “situaties waarin iemand wel werkt als zzp’er, maar in de praktijk hetzelfde doet als een werknemer”. De DBA wet schrijft voor dat de opdrachtgever en de opdrachtnemer gezamenlijk beoordelen of de samenwerking op loondienst lijkt. Is dit niet het geval, dan kan er een modelovereenkomst worden gebruikt om de zelfstandige werkrelatie tussen beide partijen te onderbouwen.
Maar afspraken op papier zetten is één, het naleven van deze afspraken is twee. Het is dan ook belangrijk dat de afspraken die onderling in de modelovereenkomst zijn gezet, ook zo worden nageleefd. Alleen dan geeft het contract de duidelijkheid die het moet geven. Het is belangrijk dat dit zo in de praktijk wordt bewaakt, want als er tijdens de uitvoering elementen van loondienst ontstaan, vervalt de bescherming van de modelovereenkomst. Denk hierbij aan werken met vaste tijden, instructies of verplicht aanwezig zijn, een zzp’er heeft altijd de vrijheid zelf te bepalen hoe, wanneer en waar hij werkt. Zolang de afspraken over deadlines worden nageleefd, heeft de zzp’er alle vrijheid van werken.
Werk jij op dit moment met een overeenkomst?
Als je op dit moment met een modelovereenkomst werkt die in de vorige jaren (voor 2025) zijn goedgekeurd, heb je geluk! De modelovereenkomsten die vóór september 2024 zijn goedgekeurd door de belastingdienst, mogen voorlopig gebruikt worden tot 2029. Daarna zullen er nieuwe afspraken en modellen moeten komen. Houdt dus goed in de gaten wanneer een contract ingaat en wanneer het verloopt.
Twijfel je of je op dit moment (als opdrachtgever of zzp’er) het juiste contract gebruikt? Stuur even een mailtje met je vraag naar contact@doenersconnect.com of vul het contactformulier in met je vraag.
Ook heeft de belastingdienst uitgelegd waarom ze hiermee gestopt zijn, dat lees je hier.
De verschillen tussen een modelovereenkomst en een arbeidsovereenkomst
Een arbeidsovereenkomst is een contract waarbij iemand als werknemer werkt. Deze werkende werkt met vaste werktijden, heeft recht op vakantiedagen en werkt onder instructies van een leidinggevende. De werkgever heeft gezag over de werknemer en is verantwoordelijk voor onder andere doorbetaling bij ziekte, waarbij een zzp’er daar geen recht op heeft en risico loopt als hij/zij (langdurig) ziek is.
Een modelovereenkomst (ook wel overeenkomst van opdracht genoemd) werkt anders. Een zzp’er werkt zelfstandig en bepaald daarbij zelf wat hij verdient en hoe het werk wordt uitgevoerd. Daarbij stuurt hij (na of tijdens) het project een factuur voor de gewerkte uren of geleverde prestaties. Daarbij heeft de zzp’er geen recht op doorbetaling van loon bij (langdurige) ziekte, geen vakantiedagen en geen vaste loonbetaling.
In het kort zijn de belangrijkste verschillen tussen een modelovereenkomst en arbeidsovereenkomst:
- Gezag en zelfstandigheid: Als zzp’er werk je zelfstandig en ontvang je geen instructies over het werk zoals een werknemer wel zal krijgen.
- Betaling: Een zzp’er wordt niet maandelijks automatisch betaald, maar moet een factuur sturen op basis van een afgesproken tarief of projectprijs.
- Duur en flexibiliteit: Een overeenkomst van opdracht stopt meestal na het afronden van een project/klus. Waarbij een arbeidsovereenkomst vaak voor onbepaalde tijd geldt.
Een modelovereenkomst wordt dus gebruikt voor mensen die zelfstandig werken (zzp), voor een afgebakende opdracht en prijs, zonder dagelijkse instructies/ aansturing. Waarbij een arbeidsovereenkomst wordt gebruikt als iemand onder gezag werkt van een werkgever binnen een organisatie.Een modelovereenkomst wordt dus gebruikt voor mensen die zelfstandig werken (zzp), voor een afgebakende opdracht en prijs, zonder dagelijkse instructies/ aansturing. Waarbij een arbeidsovereenkomst wordt gebruikt als iemand onder gezag werkt van een werkgever binnen een organisatie.
Wat moet er staan in een overeenkomst van opdracht (ofwel een modelovereenkomst)?
Wil je een goede modelovereenkomst opstellen, dan moet het de volgende onderdelen bevatten:
- Partijen: De gegevens van zowel opdrachtgever als opdrachtnemer
- Type overeenkomst: Vermeld dat het gaat om een modelovereenkomst/ overeenkomst van opdracht.
- Omschrijving van opdracht: Een duidelijke beschrijving van de werkzaamheden of het eindresultaat.
- Duur van de opdracht: Start- en einddatum of de voorwaarden voor beëindiging van de samenwerking.
- Vergoeding: Projecttarief of projectprijs, inclusief afspraken over btw.
- Kosten en onkostenvergoeding: Wat wordt er vergoed en op welke manier
- Betalingsvoorwaarden: Termijnen voor de facturatie en betalingen
- Zelfstandigheid: Een duidelijke bepaling dat de opdrachtnemer (zzp’er) zelfstandig werkt zonder gezag en (dagelijkse) instructie
- Aansprakelijkheid en verzekering: Wie verantwoordelijk is voor de schade of mogelijke fouten.
- Beëindiging: Afspraken over opzegtermijnen en afronding
- Intellectueel eigendom: Wie de rechten op het werk na oplevering
- Overige voorwaarden: Denk aan de voorwaarden als concurrentiebeding of geheimhouding
De onderdelen hierboven zorgen voor de juiste duidelijkheid en de bescherming van beide partijen tijdens de samenwerking.
Is een modelovereenkomst verplicht?
Nee, het gebruiken van een modelovereenkomst/ overeenkomst van opdracht is niet verplicht. Het is wél verstandig om zo’n overeenkomst te gebruiken als je met een zzp’er werkt (of als zzp’er werkt) en duidelijkheid wilt over de aard van de samenwerking.
Als er totaal geen sprake is van loondienst en dat is voor iedereen volkomen duidelijk, dan hoef je geen gebruik te maken van een overeenkomst. Bij bijvoorbeeld kortdurende, afgebakende opdrachten zonder gezag of integratie in de organisatie. In dat geval is een duidelijke opdrachtbevestiging of eigen overeenkomst van opdracht voldoende.
Maar, een modelovereenkomst mag echter niet gebruikt worden om een echte arbeidsovereenkomst te vermijden. Als er binnen de samenwerking sprake is van gezag, vaste werktijden en worden er instructies gegeven? Dan moet er een arbeidsovereenkomst worden afgesloten.
Kortom: als je als of met een zzp’er werkt, gebruik dan een modelovereenkomst. Het biedt extra zekerheid, zeker als de samenwerking langdurig is of dat er twijfel is over de zelfstandigheid. Een modelovereenkomst biedt extra zekerheid, maar het is niet verplicht.
Welke modelovereenkomsten zijn nog geldig?
Alle modelovereenkomsten die door de belastingdienst vóór september 2024 zijn goedgekeurd, zijn bruikbaar tot en met eind 2029. Na september 2024 worden er geen nieuwe modelovereenkomsten meer goedgekeurd, maar de bestaande blijven dus bruikbaar.
Een belangrijke wijziging binnen de modelovereenkomsten is dat overeenkomsten waarbij vervanging centraal stond, nu zijn komen te vervallen. Deze mogen dus niet meer gebruikt worden. De focus is verplaatst naar modellen waarin géén sprake is van werkgeversgezag duidelijk wordt vermeld.
Voor bedrijven die opdrachtgevers zijn in de bouw- en technieksector zijn er specifieke modelovereenkomsten beschikbaar. Hierbij ligt ook de focus op waar het werk wordt uitgevoerd, zoals werk op locatie of werk in een werkplaats. Deze blijven ook geldig zolang de voorwaarden binnen het contract worden nageleefd.
Controleer wel altijd of je werkt met modellen van de meest recente versie. Dit is om misverstanden, zoals verouderde afspraken, te voorkomen.
Hoe weet ik of mijn modellen up-to-date zijn.
Door op de volgende punten te letten, kan je controleren of de modelovereenkomst die je gebruikt of wilt gebruiken actueel is:
- Is het een bestaand goedgekeurd model? Kijk of het model gebaseerd is op een eerder erkend contracttype.
- Geldigheid tot 2029: Ondanks eerdere versies waarin kortere looptijden werken genoemd, zijn bestaande modellen nu nog geldig t/m eind 2029.
- De voorwaarde over vrije vervanging: Modellen waarin staat dat de zzp’er zich mag laten vervangen, en dit wordt gebruik als bewijs dat dit géén arbeidsovereenkomst is, zijn niet meer toegestaan.
- Inhoud sluit aan bij de praktijk: De manier van werken dat in de overeenkomst staat, moet overeenkomen met de praktijk. Als er in de praktijk toch leiding wordt gegeven of vaste werktijden gelden, moet het contract worden aangepast.
- Controleer regelmatig: Evalueer bij terugkerende opdrachten of de werkwijze nog past binnen de voorwaarden van zelfstandigheid.
Tot slot is het belangrijk om de modelovereenkomsten tijdens de samenwerking periodiek te controleren of de afspraken binnen het contract en de werkwijze in de praktijk nog overeenkomen. Zo voorkom je dat je in een situatie terechtkomt waarin (vaak onbedoeld) alsnog sprake is van een arbeidsovereenkomst.
Ben je dus zelf bezig met het opzetten/ aanpassen van een modelovereenkomst en twijfel je of je dit op de juiste manier aanpak? Stuur ons gerust een mailtje naar contact@doenersconnect.com of vul je vraag in bij het contactformulier.